Bruksela

Bruksela

Bruksela jest miastem, które umiera, nie uginając kolan. Od dawna patrzę, jak gaśnie. Pozostał po niej jedynie lodowaty oddech błąkający się pomiędzy kamieniami, które przestały wierzyć w świt. Na jej ulicach osiadło pradawne zmęczenie niczym wieczny popiół, a każdy poranek przypomina poprzedni, jakby sam czas utracił wolę dalszej drogi. Nawet deszcz wydaje się brudny, gdy spada na to miasto opuszczone przez ludzi, a kto wie, może już także przez Boga. Często przemierzam je ze ściśniętym sercem. Stało się obce samo sobie, jak istota szukająca własnej twarzy i niemogąca jej odnaleźć.

Chodniki dźwigają swoje ubogie relikwie: białe, niebieskie i różowe worki na śmieci, ułożone niczym żałosne całuny królestwa, któremu zabrakło siły, by pogrzebać własny wstyd. Wiatr rozdziera je, rozrzuca, ciska pod drzwi domów. Pękają, rozsypując swoją nędzę, a nikogo już to nie dziwi. Spojrzenia przesuwają się po nich z obojętnością, która zawsze poprzedza wielkie ruiny. Ja widzę w nich popioły cywilizacji, która przestała wierzyć sama w siebie.

Dzikie trawy wspinają się po fasadach, oplatają latarnie i wsuwają się pomiędzy bruk z cierpliwością cmentarzy. Rosną bez hałasu, bez gniewu. Wiedzą, że czas sprzyja właśnie im. Ludzie poddali się wcześniej. Być może pewnego dnia pozostanie już tylko ich milczenie.

Domy stały się twarzami bez duszy. Ich okna przypominają martwe oczy. Mury noszą zmarszczki starości, której nikt nie chce już dostrzec. Nawet pomniki utraciły swój majestat. Widzę w nich starych olbrzymów skazanych na bezruch i na oglądanie powolnego rozkładu własnego królestwa. Nie budzą już szacunku, jedynie głębokie współczucie.

Potem przychodzi Dworzec Południowy. Cóż za osobliwa, niemal okrutna nazwa. Można by oczekiwać światła... lecz czeka tam jedynie otwarta rana. Powietrze przesiąknięte jest kurzem, odpadkami, zmęczeniem i opuszczeniem. Mury zdają się zatrzymywać wszystkie zapachy miasta, które przestało się oczyszczać. Każdy peron prowadzi nie ku nowej drodze, lecz ku jeszcze głębszej samotności. Zawsze opuszczam to miejsce z uczuciem, że przeszedłem nie przez dworzec, lecz przez przedsionek świata, który powoli gaśnie.

Tymi ulicami idą ludzie, którzy nie podnoszą już oczu ku niebu. Wielu żyje pośród śmieci, jak gdyby brud stał się naturalnym porządkiem rzeczy. Inni śmieją się z Brukseli z okrucieństwem, jakie okazuje się starej matce, której zaczęto się wstydzić. Drwią z placów, z drzew, z kamieni. Nie ma już miłości... pozostał tylko nawyk. A nawyk bywa czasem smutniejszy od nienawiści.

Nad tym powolnym rozkładem panuje osobliwy bezruch. Pałace wciąż toną w świetle, podczas gdy ulice pogrążają się w ciemności. Obietnice opadają jedna po drugiej niczym martwe liście, których nikt nie podnosi. Intrygi rozkwitają w korytarzach władzy, przylegając do nich jak pleśń do starego domu zamkniętego od zbyt wielu lat. Partykularne interesy duszą dobro wspólne, a bezczynność zaczyna przypominać prawo. Król trwa w swoim milczeniu, daleka sylwetka za żelazną bramą. Chciałbym wierzyć, że jeszcze słyszy bicie serca tej stolicy. Lecz milczenie stało się potężniejsze od dźwięku dzwonów.

Nawet Park Królewski nosi żałobę, której nikt nie chce nazwać. Mówią, że kosztował tyle wysiłku i tyle pieniędzy, a jednak jego alejki już oddychają opuszczeniem. Martwe liście mieszają się z odpadkami, stare ławki czekają na przechodniów, którzy nie odważają się na nich usiąść, a drzewa wyciągają gałęzie niczym zmęczeni błagalnicy ku zamkniętemu niebu. Wszystko mówi tu o pięknie utraconym, zanim zdążono je ocalić.

Kiedy zapada noc, Bruksela przestaje być miastem; staje się niepokojem. Cienie rozlewają się niczym czarna woda pomiędzy pustymi ulicami. Kroki przyspieszają. Spojrzenia uciekają. Każdy niesie ze sobą cichy lęk. Niepewność nie jest już przypadkiem, zamieszkała tutaj tak, jak mgła zamieszkuje bagna.

Patrzę wtedy na tę stolicę o szarych fasadach, opustoszałych placach i pomnikach pokrytych pyłem czasu. Niekiedy mam wrażenie, że jestem ostatnim, który jeszcze do niej przemawia. Inni mijają ją obojętnie, jak mija się grób, z którego zatarło się imię. Bruksela nie jest już tylko zapomnianym miastem. Jest duszą, która powoli odchodzi, dzwonem bijącym w pustym kościele, królestwem rozpływającym się w błocie i popiele pod roztargnionym spojrzeniem możnych i pod upartym milczeniem nieba. A jednak, mimo wszystko, nie potrafię odwrócić od niej wzroku. Nie porzuca się tego, co się kochało. Nosi się po tym żałobę.